GALL tzw. ANONIM
„KRONIKA POLSKA” O KAZIMIERZU ODNOWICIELU

„Kazimierz więc, przez krótki czas zabawiwszy u Niemców i zdobywszy tam wielką sławę i rozgłos rycerski, postanowił powrócić do Polski i poufnie oznajmił to matce. A gdy go matka przekonywała, by nie wracał do ludu wiarołomnego i jeszcze nieutwierdzonego w chrześcijaństwie, lecz spokojnie zadowolił się posiadaniem matczynego dziedzictwa - i sam cesarz prosił, aby pozostał z nim, chcąc mu nadać nie byle jakie księstwo, odrzekł sentencjonalnie, jako człowiek wykształcony: „Żadnego dziedzictwa po wujach lub matce nie posiada się tak słusznie i zaszczytnie, jak dziedzictwo po ojcu”. I zabrawszy z sobą 500 rycerzy, wkroczył w granice Polski, a postępując dalej naprzód zajął oddany mu przez swoich pewien gród, z którego powoli, zarówno męstwem jak podstępem uwolnił całą Polskę, zajętą przez Pomorzan, Czechów, i inne sąsiednie ludy i poddał ją pod swoje władztwo.

Następnie wziął sobie z Rusi żonę szlachetnego rodu i z wielkimi bogactwami z której spłodził czterech synów i jedną córkę, przyszłą małżonkę króla czeskiego. Imiona zaś jego synów są następujące: Bolesław, Władysław, Mieszko i Otto. (…)
Kazimierz oburzony, że sługa ojca i jego własny siłą zatrzymuje Mazowsze, i przekonany, że gdyby nie dochodził swoich paw, groziłaby mu wielka szkoda i niebezpieczeństwo, zebrał nieliczna wprawdzie, lecz zaprawioną w walkach garść wojowników i stoczył zbrojnie bitwę, w której Miecław poległ, a on tryumfalnie zdobył zwycięstwo, pokój i cały kraj. Miałą tam nastąpić ogromna rzeź Mazowszan, jak na to dotychczas wskazuje miejsce walki i urwisty brzeg rzeki. (…)