Menu Zamknij

POBIEDZISKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY

Adam Paulin Biedrzycki

ADAM PAULIN BIEDRZYCKI - doktor filozofii i medycyny, burmistrz Poznania, mecenas drukarzy, wydawca.

Urodził się w Pobiedziskach na początku XVI wieku. Kim byli jego rodzice nie udało się ustalić. Brak dokumentów nie pozwala również prześledzić, kiedy opuścił Pobiedziska, gdzie studiował i kiedy zamieszkał w Poznaniu. W poznańskich aktach radzieckich (akta rady miejskiej) odnotowano, że Biedrzycki był radcą i przez pewien czas pełnił funkcję burmistrza miasta Poznania oraz że posiadł tytuł doktora filozofii i medycyny. Ożeniony był najpierw z Jadwigą Schotrchówną, a gdy owdowiał, zawarł ponowny związek z Jadwigą Grodzicką. Kiedy i ona zmarła, sobie i obu żonom w 1580 r. w Poznaniu wystawił pomnik, a na jego cokole umieścił napis wymieniający pełnione przez niego funkcje.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

Maksymilian Jackowski

MAKSYMILIAN JACKOWSKI (1815 - 1905) - działacz społeczno - gospodarczy.

Pomimo wczesnego uwłaszczenia (1823), chłopi wielkopolscy długo jeszcze nie mogli się wyleczyć z niemocy gospodarczej. Postanowiła dopomóc im inteligencja. Założona w 1848 r. przez Augusta Cieszkowskiego - na wzór angielski - organizacja „Liga" z centralą w Berlinie, zaleciła swoim filiom powiatowym, aby zajęły się oświatą ludu wiejskiego. Niestety władze pruskie do tej inicjatywy Polaków odniosły się zdecydowanie wrogo i „Liga" szybko została rozwiązana. Ziarno jednaj zostało rzucone na podatny grunt i w 1866 r. wielkopolski chłop Dionizy Stasiak założył Kółko Rolnicze w Dolsku koło Śremu. Wkrótce zaczęły powstawać następne. Zrodził się też pomysł ustanowienia dla kółek patronatu. Misję tę w roku 1873 otrzymał Maksymilian Jackowski. Zaniechał on dotychczasowego pisania urzędowych odezw do władz i zaczął działać praktycznie. Docierał do najodleglejszych zakątków i przewodniczył zebraniom osobiście. Namawiał chłopów i wyzyskiwał swoje osobiste stosunki, toteż rozwój kółek odbywał się żywiołowo.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

por. Jan Jankowski

MÓJ KRÓTKI ŻYCIORYS
Wspomnienie z okupacji hitlerowskiej, sowieckiej i mojego udziału w strukturach wojskowych ZWZ, BCh, AK i NSZ

Urodziłem się 10 stycznia 1922 roku w miejscowości Sułoszowa koło Olkusza, w województwie krakowskim. Moimi rodzicami byli Antonina z domu Goraj i Jan Jankowski. Ojciec mój posiadał gospodarstwo rolne, był legionistą.

Czytaj dalej →

Jan Jankowski został odznaczony:

  • Krzyżem Kawalerskim
  • Krzyżem AK
  • Krzyżem BCh
  • Krzyżem Walecznych
  • Brązowym i Srebrnym Krzyżem z Mieczami
  • Krzyżem Partyzanckim
  • Krzyżem Weteran Walk o Niepodległość
  • Krzyżem Więźnia Politycznego

Jego zawołanie brzmiało „Wolność jest droższa niż życie".

linia-z-ksiazka-zielen

ks. Ludwik Piotr Jarosz

KS. LUDWIK PIOTR JAROSZ (1872-1933) - działacz niepodległościowy, społecznik

Własną dziedziną aktywności kleru w Wielkopolsce była różnorodna praca oświatowo - kulturalna i wydawnicza. Na uwagę zasługuje również działalność księży w upowszechnianiu czytelnictwa i gromadzeniu księgozbiorów. To tylko niewielka działka, jaką uprawiali wielkopolscy społecznicy w sutannach, w tym trudnym dla Polaków okresie. Poza wymienionymi dziedzinami aktywnie uczestniczyli w ówczesnych wydarzeniach politycznych. Organizowali polskie komitety wyborcze na rozmaitych szczeblach, przede wszystkim scalali ruch polski. Tę nieakceptowaną, a wręcz zwalczaną przez władze pruskie aktywność, zauważano zwłaszcza podczas obchodów polskich świat i rocznic narodowych. Także w akcjach protestacyjnych przeciwko szykanom zaborcy. Konsekwencje zazwyczaj były bardzo dotkliwe. Wielu księży wtrącono do więzień lub zapłacili wysokie grzywny. Efekty tej tak potrzebnej działalności ujawniły się szczególnie pod koniec pierwszej wojny światowej, gdy Wielkopolanie zbrojnie wystąpili przeciwko znienawidzonym ciemiężycielom. Jednym z takich wybitnych księży - społeczników był LUDWIK PIOTR JAROSZ.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

Janina Klatt

JANINA KLATT - WIELKOPOLSKA SIŁACZKA NA ŚLĄSKU

W spiżu i marmurze oraz złotymi zgłoskami utrwalono bohaterstwo narodu polskiego w czasie drugiej wojny światowej. Niestety, o wielu bohaterach zapomniano, nawet w miejscu ich urodzenia. Taką zupełnie nieznaną osobą we własnym gnieździe jest urodzona w Pobiedziskach JANINA IRENA KLATT - nauczycielka gimnazjalna oraz działaczka społeczna i konspiracyjna na Górnym Śląsku. Jako wybitny pedagog i wychowawca, na trwałe zapisała się w pamięci kilkunastu pokoleń młodzieży. Pełna uznania jest także jej wszechstronna i aktywna działalność społeczna w Towarzystwie Obrony Kresów Zachodnich, Polskim Związku Zachodnim, Związku Strzeleckim, Przysposobieniu Wojskowym Kobiet.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

Józef Władysław Kostrzewski

JÓZEF WŁADYSŁAW KOSTRZEWSKI (1885-1969) - archeolog, profesor Uniwersytetu Poznańskiego i Uniwersytetu Adama Mickiewicza.

Urodził się 25 lutego 1885 r. o godzinie szóstej rano w pobiedziskiej wsi Węglewo, w rodzinie zamożnego rolnika Stanisława i Elżbiety z Brońkańskich. Na chrzcie - 5 kwietnia 1885 r. - nadano mu imiona Józef Władysław, a chrztu udzielił mu ks. Łukasz Nowakowski, proboszcz parafii Imielno. Natomiast rodzicami chrzestnymi byli: proboszcz Węglewski ks. Hieronim Brońkański (brat matki) oraz Aniela Kostrzewska (żona stryja) z Biskupic.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

Teofil Lorkiewicz

TEOFIL LORKIEWICZ ( 1885-1944) - leśnik, powstaniec wielkopolski, organizator służby leśnej, konspiracyjny Szef Leśnictwa podczas okupacji hitlerowskiej..

Urodził się w Pobiedziskach 1 marca 1885 r. w rodzinie mistrza krawieckiego Juliana i Anny z Kuczyków. W Pobiedziskach ukończył szkołę ludową, a na dalszą naukę udał się do Gniezna. Było to gimnazjum pruskie, ale większość jedno uczniów stanowili Polacy. Teofil duszę miał rogatą, toteż nie poprzestał na wkuwaniu zadanych lekcji. W 1903 r. - jako współzałożyciel rozpoczął działalność w gimnazjalnym Towarzystwie Tomasza Zana (TTZ). W tej zakonspirowanej organizacji samokształceniowej doskonalono język polski, poznawano literaturę i historię ojczystą, a nade wszystko wpajano patriotyzm.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

ks. Ewaryst Nawrowski

KS. EWARYST NAWROWSKI (1875-1948) - wybitny społecznik, historyk, kolekcjoner, bibliofil, literat, poeta.

Urodził się 8 sierpnia 1875 r. w Pobiedziskach, w rodzinie sekretarza sądowego Albina i Antoniny z Nałęcz-Jeleniewskich. Ojciec od dziecka wpajał mu idee patriotyczne, bo sam przed laty brał udział w powstaniu styczniowym (1863). Edukację rozpoczął w domu rodzinnym, a na dalsze zdobywanie wiedzy rodzice wysłali go do gimnazjum w Śremie. Ale świadectwo dojrzałości (wraz z odznaczeniem) uzyskał 9 marca 1896 r. w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Wybrał stan duchowny i wstąpił do poznańskiego Seminarium Duchownego, gdzie w latach 1896-1898 studiował na wydziale filozoficzno-teologicznym. Praktykę odbył w Seminarium Duchownym w Gnieźnie (1898-1899), gdzie 12 listopada 1899 r. przyjął święcenia kapłańskie.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

ks. Walenty (Rudahl) Rudal

KS. WALENTY (RUDAHL) RUDAL (1827-1914) - Niemiec, który stał się Polakiem.

Niemiec z pochodzenia, już w młodości związał się z antypolskim nurtem rządu pruskiego. Jawnie deklarując swoje poglądy, szybko robił karierę - najpierw wojskową, a gdy został duchownym, także kościelną. Miał nawet szanse zostania arcybiskupem gnieźnieńsko - poznańskim. Kiedy jednak znalazł się wśród pobiedziszczan, stał się patriotą - Polakiem.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

ks. Karol Prus Słubicki

KS. KAROL PRUS SŁUBICKI ( 1871-1935) - niepodległościowy działacz społeczny.

Urodził się w Pobiedziskach 10 lipca 1871 r. w ziemiańskiej rodzinie Aleksandra i Julii z Tiehlów. Edukację rozpoczął w domu rodzinnym. Na dalszą naukę rodzice wysłali go do Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Tej szkoły nie ukończył, a świadectwo dojrzałości uzyskał w Krotoszynie. Następnie odbył studia w seminariach duchownych w Poznaniu i Gnieźnie. Święcenia kapłańskie przyjął w Gnieźnie 25 lutego 1896 r. Posługę duszpasterską jako wikary rozpoczął w roku 1896 w parafii św. Trójcy w Gnieźnie, po czym od 1897 administrował parafię Samoklęski koło Kcyni. W 1904 r. został proboszczem w Graboszewie koło Strzałkowa. Tam pełnił funkcję asesora dekanalnego, a od 1909 prodziekana. Następnie dziekana dekanatu powidzkiego, od którego należała parafia graboszewska.

Czytaj dalej →
linia-z-ksiazka-zielen

Ludwik Stachecki

LUDWIK STACHECKI (1895 - 1956) - powstaniec wielkopolski, działacz społeczny.

Urodził się 2 kwietnia 1895 r. w Pobiedziskach, w rodzinie Wacława i Stefanii z Andrzejewskich. Edukował się w szkole ludowej w Pobiedziskach. Gdy w tej placówce 13 września 1906 r. wybuchł strajk szkolny, Ludwik był jednym z jego organizatorów. W konsekwencji on i jego rodzice doznali wielu szykan ze strony władz pruskich. Należał także do miejscowej tajnej drużyny harcerskiej. Wówczas kolportował przywożony z Poznania miesięcznik „Skaut". Od roku 1913 został stałym delegatem pobiedziskich harcerzy do komendy hufca „Zorza". Był bardzo sumienny w wykonywaniu powierzonych obowiązków, toteż nie opuścił żadnego spotkania (tajnego) w lokalu ogrodu „Columbia" przy Drodze Dębińskiej. Wiązało się to z częstymi wyjazdami do Poznania i zwróciło uwagę policji pruskiej. Rozpoczęły się rewizje domowe. Mimo, że szukano bardzo dokładnie, nic nie znaleziono. Do ukrycia zakazanych materiałów Stachecki miał specjalny schowek na strychu. Przechowywał w nim kieszonkowe śpiewniki „Sokoła" i patriotyczne broszury (przeznaczone do kolportażu) wśród pobiedziskiej młodzieży. Policja jednak nie dała za wygraną i krótko przed wybuchem wojny w 1914 r. oskarżyła konspiratora o opór wobec władzy, niedozwolone organizowanie zebrań młodzieży i prowadzenie ćwiczeń w Domu Katolickim. Mimo solidnej obrony został skazany na zapłacenie wysokiej grzywny (60 marek) z zamianą na areszt gdyby jej nie zapłacił. Od wykonania wyroku uwolnił go wybuch wojny.

Czytaj dalej →
Skip to content